banner

gospodarka

Poziom gospodarczy Rumunii nie należy do wysokich. Istotną rolę odgrywa przede wszystkim przemysł wydobywczy i przetwórczy oparty na stosunkowo bogatych i różnorodnych surowcach mineralnych. Głównym obszarem ich występowania są Karpaty i Wyżyna Siedmiogrodzka. Są to: ropa naftowa (największe wydobycie w Europie po WNP), gaz ziemny, węgiel brunatny i kamienny, mangan, żelazo, miedź, sól kamienna, cynk i ołów oraz złoto. W różnych częściach rumuńskich Karpat eksploatowanych jest wiele kopalni (odkrywkowych, odwiertów, rzadziej głębinowych) wpływających swoim istnieniem na dewastację przyrody i krajobrazu. W Karpatach Wschodnich, w górach Marmaroskich w okolicy Baia Borşa wydobywa się rudy miedzi, cynku i ołowiu, a na południowo-wschodnich stokach gór Rodniańskich, w Rodna Veche - piryt. W górach Guţii, w okolicy Baia Sprie pozyskuje się rudy cynku, ołowiu a także pewne ilości złota. W dolinie Bystrzycy koło Iacobeni i Vatra Dornei oraz w pobliskich Kelimenach wydobywa się rudy manganu (kopalnia odkrywkowa na stokach szczytu Pietrosul). Koło Bălan w Górach Hăsmaş wydobywa się rudy miedzi. W Subkarpatach Mołdawskich w rejonie doliny Trotus oraz koło Bacău wydobywa się ropę naftową, sól kamienną oraz węgiel brunatny (Comăneşti). Natomiast na północ od Ploieşti, u wylotu doliny Prahovy eksploatowane sa największe w Rumunii i jedne z największych w Europie złoża ropy naftowej (krajobraz szybów naftowych). Głównym zagłębiem górniczym Karpat Południowych jest rejon górnej części doliny rzeki Jiu - okolice Petroşani oraz miasteczka Vulcan, Lupeni. Wydobywa się tu przede wszystkim węgiel brunatny. Natomiast w dolinie Cerna na południe od Hunedoara w górach Poiana Ruscă eksploatuje się złoża rud cynku, ołowiu i pirytu a bardziej na zachód - żelaza. Kolejnym zagłębiem górniczym, na zachodnim skraju Karpat Południowych są góry Banackie. Wydobywa się tu węgiel kamienny (rejon Reşiţa i Caransebeş oraz rudy żelaza (Ocna de Fier i rejon Gór Aninei). Góry Zachodnie, a zwłaszcza ich część południowo-wschodnia są bogate w rudy cynku i ołowiu, rtęci a także złota (Zlatna i Gura Barza). W północnej ich części oraz na Wyżynie Samoszu eksploatuje się boksyty. Podstawowym surowcem wydobywanym na obszarze Wyżyny Siedmiogrodzkiej jest gaz ziemny. Jego główne pokłady znajdują się w okolicy Mediaş i Saroş. Trudno nie wspomnieć też o eksploatacji źródeł mineralnych, których w Karpatach rumuńskich jest znaczna ilość, najwięcej we wschodnim Siedmiogrodzie, w rejonie Gór Harghita. Do najbardziej znanych uzdrowisk należą: Sovata, Praid, Băile Homorod, Băile Tusnad czy Malnaş Bai. Inne znane uzdrowiska w Karpatach Wschodnich to m.in. Vatra Dornei w dolinie Bystrzycy czy Slănic Moldova oraz Covasna, a w Karpatach Południowych - Călimaneşti w przełomie Oltu czy Băile Herculane w dolinie Cerna.
Pozyskiwaniu surowców mineralnych towarzyszy rozwój przemysłu przetwórczego. Często są to duże, oparte na przestarzałych, ekstensywnych technologiach zakłady przemysłowe, usytuowane w bezpośrednim sąsiedztwie gór. Dotyczy to przede wszystkim hutnictwa u podnóży gór Banackich i Poiana Rusca (Reşiţa, Oţelu-Roşu, Nadrag) czy kombinatu hutniczego Hunedoara (nie dość, że w pobliżu gór, to jeszcze w bezpośrednim sąsiedztwie wspaniałego zabytku - zamku Huneadych). Natomiast wielkie rafinerie znajdują się w rejonach wydobycia ropy - koło Ploieşti oraz w rejonie Bacău i Oneşti. Duże zakłady celulozowe znajdują się w Suczawie i Piatra Neamţ, a zakłady przetwórstwa drewna - w rejonie źródłowej części doliny Maruszy (Gheorgheni, Gălăutaş) oraz w Vatra Dornei. Istotnym elementem przemysłowym w krajobrazie stały się także elektrownie wodne. Do największych należą: w Karpatach Wschodnich elektrownia i zapora Bicaz na Bystrzycy, a w Karpatach Południowych - Vidraru na górnym Ardżeszu. Różnorodny przemysł - głównie maszynowy, włókienniczy i spożywczy - reprezentują duże miasta u podnóży Karpat i w Siedmiogrodzie: Braşov (samochody terenowe Aro), Sibiu czy Piteşti (samochody osobowe Dacia) oraz Cluj-Napoca i Târgu Mureş. Główne ośrodki przemysłowe Rumunii leżące poza terenami podgórskimi to przede wszystkim większe miasta Wołoszczyzny i Mołdawii z Bukaresztem na czele, gdzie reprezentowane są praktycznie wszystkie podstawowe gałęzie gospodarki. Z innych ciekawszych można wymienić znane również poza Rumunią fabryki środków transportu (lokomotywy, wagony) w Krajowej (Craiova) i Aradzie, hutę i fabrykę maszyn budowlanych w Brăila czy stocznie w Gałaczu (Galaţi) i Konstancy.
Rolnictwo rumuńskie dźwiga się w ostatnich latach po dziesięcioleciach kolektywizacji i ekstensywnej, mało wydajnej gospodarki. Gleby - szczególnie na wyżynie Mołdawskiej a także na naddunajskich nizinach i wyżynie Siedmiogrodzkiej należą do urodzajnych. W strukturze upraw przeważa kukurydza i pszenica oraz rośliny oleiste (słonecznik) i winna latorośl (słynne wina Cotnari, Murfatlari i Târnava). Mało natomiast uprawia się żyta i ziemniaków.
W górach dominuje wciąż tradycyjna gospodarka pasterska, której Rumunia jest ojczyzną w skali całych Karpat. Pasterstwo owiec i bydła, a także koni i trzody jest prowadzone w większości grup górskich, gdzie występują znaczne połacie hal i łąk. Pasterstwo, które w okresie komunistycznym było po części skolektywizowane lub upaństwowione, wraca teraz do tradycyjnych form prywatnych bądź komunalnych. Koszary dla owiec czy też pasące się na halach pod czujnym okiem juhasów i agresywnych psów pasterskich stada, są nieodłącznym elementem krajobrazu górskiego w Rumunii. Góry są też często terenem intensywnej gospodarki leśnej a pozyskiwane (niekiedy w sposób rabunkowy) drewno jest transportowane w dół dość licznymi górskimi drogami czy kolejkami leśnymi, a także spławiane górskimi rzekami.

Stanisław Figiel