ludność
Według spisu z 1992 r. ludność Rumunii wynosiła 23 040 883 mieszkańców. Ok. 54%
ludności żyje w miastach, a średnia długość życia wynosi 67 lat. Największym miastem
jest stolica kraju Bukareszt (Bucureşti) - 2.354 tys. mieszkanców (aglomeracja).
Kolejne co do wielkości miasta rumuńskie są jednak znacznie mniejsze, a 7 z nich
przekracza tylko 300 tys. mieszkańców. Są to: Konstanca (Constanţa) - 350 tys.,
Jassy (Iaşi) - 344 tys., Timiszoara (Timişoara) - 334 tys., Kluż (Cluj-Napoca)
- 329 tys., Gałacz (Galaţi) - 326 tys., Braszów (Braşov) - 323 tys., Krajowa (Craiova)
- 304 tys. Miasta pomiędzy 200 a 300 tys. ludności to: Ploieşti, Brăila, Oradea
i Bacău. Dalszych 13 miast przekracza 100 tys. mieszkańców, z czego największe
to Arad, Piteşti i Sibiu. Administracyjnie kraj dzieli się na 40 okręgów (judeţ)
i Bukareszt jako miasto wydzielone. W Rumunii jest 260 miast i 2688 gmin (comună),
w których ok. 13 tys. wsi. Rozmieszczenie ludności jest dość równomierne z wyjątkiem
słabo zaludnionych wyższych partii Karpat. Największa gęstość zaludnienia (powyżej
150 mieszk./km kw) jest w pólnocnej Muntenii.
Ludność Rumunii nie jest jednolita narodowo. Znaczny procent to mieszkające w
obecnych granicach mniejszości, których istnienie i rozmieszczenie wynika z wielowiekowych
procesów historycznych i burzliwych dziejów ziem rumuńskich. Są one również źródłem
większych i mniejszych konfliktów - przygaszanych i łagodzonych lub odradzających
się w lokalnych społecznościach. Mają również swój aspekt polityczny oraz wpływ
na stosunki Rumunii z sąsiednimi państwami. Według oficjalnych spisów Rumuni stanowią
ok. 87% ludności kraju. Największą mniejszością są Węgrzy - ponad 8% oraz Niemcy
- ponad 2%. Prócz tego mieszkają tu Cyganie, Ukraińcy, Serbowie, Rosjanie, Tatarzy,
Turcy, Bułgarzy i Polacy. Największą mozaiką narodową jest Siedmiogród i Banat.
Wynika to z uwarunkowań historycznych: jest to obszar, który przez blisko 1000
lat, mimo ciągłości zasiedlenia przez ludność rumuńską (wołoską), był pod panowaniem
węgierskim a także zwierzchnictwem tureckim i austriackim. Zamieszkali tu Węgrzy
(blisko 2 mln) są potomkami głównie węgierskiej szlachty i mieszczaństwa osiedlanych
tu i stanowiących przez wieki mniej liczną ale uprzywilejowaną warstwę społeczną,
kulturotwórczą i mającą istotny wpływ na rozwój gospodarki. Ludność pochodzenia
niemieckiego to głównie potomkowie osadników saskich i szwabskich sprowadzanych
do Siedmiogrodu i Banatu przez królów węgierskich jeszcze w średniowieczu. Istotnym
jest fakt, że główne skupiska Węgrów znajdują się nie bezpośrednio w sąsiedztwie
obecnej granicy węgierskiej lecz w centralnym i wschodnim Siedmiogrodzie. Rejony
o znacznym procencie, a nawet przewadze ludności węgierskiej to przez wszystkim
okręg (judeţ) Mureş ze "stolicą" siedmiogrodzkich Węgrów - Târgu Mureş
oraz położona u stóp Karpat Wschodnich tzw. ziemia szeklerska - judeţ Covasna
i Harghita. Mieszkają tu potomkowie węgierskojęzycznych Szeklerów (ale o pochodzeniu
prawdopodobnie nie węgierskim, lecz tureckim) ze "stolicą" w Miercurea-Ciuc
(niem. Szeklerburg). Dość dużo Węgrów mieszka także w Klużu i okolicy oraz w rejonie
Satu Mare a także w Oradei. Natomiast położony blisko granicy węgierskiej obszar
Gór Zachodnich jest terenem zdecydowanie rumuńskim. Także jedno z głównych miast
Siedmiogrodu jakim jest Braszów, choć położne na skraju dawnych ziem saskich i
po części przez Sasów zasiedlone, a będące pod wielowiekowym panowaniem węgierskim,
jest jednak obecnie przede wszystkim miastem rumuńskim. Potomkowie Sasów siedmiogrodzkich
(choć znacznie już zrumunizowani i "przetrzebieni" współczesną emigracją
do Niemiec) zamieszkują obszar na południu Siedmiogrodu pomiędzy Alba Iulia, Sigiszoarą,
Braszowem i Sybinem (niem. Hermannstadt) - uważanym za "saską stolicę".
Nieliczni zamieszkują także rejon Bystrzycy, na południe od gór Rodniańskich.
Mozaiką narodową jest również Banat, gdzie na większości obszaru łącznie z jego
stolicą Timiszoarą - z dominującym żywiołem rumuńskim miesza się żywioł węgierski,
serbski i niemiecki (tzw. Szwabi banaccy). Ludność ukraińska występuje w przygranicznych
terenach północnej Mołdawii oraz w Maramureszu, a Rosjanie w zagubionych osadach
delty Dunaju oraz w kilku wioskach na wschód od Suczawy (starowiercy). Turcy i
Tatarzy zamieszkują głównie w Dobrudży, gdzie w przygranicznym pasie żyją także
nieliczni Bułgarzy. Polacy mieszkają w kilku wioskach na terenie Bukowiny. Praktycznie
na terenie całej Rumunii (choć najmniej na obszarach górskich) spotkać można osiedlonych
lub jeszcze koczujących Cyganów.
Struktura narodowościowa Rumunii pozostaje nie bez wpływu na strukturę wyznaniową
ludności. 50 lat władzy komunistycznej nie poczyniło wbrew pozorom aż tak wielkich
spustoszeń w świadomości religijnej obywateli - szczególnie na wsi. Tradycyjnie
dominującym wyznaniem ludności rumuńskiej jest religia prawosławna (rumuński
kościół autokefaliczny - metropolia w Bukareszcie). Według współczesnych statystyk
utożsamia się z nią ok. 80% ludności. Na drugim miejscu jest wyznanie rzymsko-katolickie
(ok. 6%, w większości Niemcy, część Węgrów - głównie Szeklerzy - i Polacy).
Trzecim co do ilości wiernych jest kościół ewangelicko-reformowany (kalwiński)
mocno osadzony w tradycji historycznej ludności węgierskiej. Również z przesłanek
historycznych wynika, że pewna część rumuńskiej ludności Siedmiogrodu należy
do odradzającego się obecnie kościoła greko-katolickiego (unickiego). Muzułmanami
są mieszkający w Dobrudży Turcy i Tatarzy.
Stanisław Figiel