banner

ludność


Według spisu z 1992 r. ludność Rumunii wynosiła 23 040 883 mieszkańców. Ok. 54% ludności żyje w miastach, a średnia długość życia wynosi 67 lat. Największym miastem jest stolica kraju Bukareszt (Bucureşti) - 2.354 tys. mieszkanców (aglomeracja). Kolejne co do wielkości miasta rumuńskie są jednak znacznie mniejsze, a 7 z nich przekracza tylko 300 tys. mieszkańców. Są to: Konstanca (Constanţa) - 350 tys., Jassy (Iaşi) - 344 tys., Timiszoara (Timişoara) - 334 tys., Kluż (Cluj-Napoca) - 329 tys., Gałacz (Galaţi) - 326 tys., Braszów (Braşov) - 323 tys., Krajowa (Craiova) - 304 tys. Miasta pomiędzy 200 a 300 tys. ludności to: Ploieşti, Brăila, Oradea i Bacău. Dalszych 13 miast przekracza 100 tys. mieszkańców, z czego największe to Arad, Piteşti i Sibiu. Administracyjnie kraj dzieli się na 40 okręgów (judeţ) i Bukareszt jako miasto wydzielone. W Rumunii jest 260 miast i 2688 gmin (comună), w których ok. 13 tys. wsi. Rozmieszczenie ludności jest dość równomierne z wyjątkiem słabo zaludnionych wyższych partii Karpat. Największa gęstość zaludnienia (powyżej 150 mieszk./km kw) jest w pólnocnej Muntenii.
Ludność Rumunii nie jest jednolita narodowo. Znaczny procent to mieszkające w obecnych granicach mniejszości, których istnienie i rozmieszczenie wynika z wielowiekowych procesów historycznych i burzliwych dziejów ziem rumuńskich. Są one również źródłem większych i mniejszych konfliktów - przygaszanych i łagodzonych lub odradzających się w lokalnych społecznościach. Mają również swój aspekt polityczny oraz wpływ na stosunki Rumunii z sąsiednimi państwami. Według oficjalnych spisów Rumuni stanowią ok. 87% ludności kraju. Największą mniejszością są Węgrzy - ponad 8% oraz Niemcy - ponad 2%. Prócz tego mieszkają tu Cyganie, Ukraińcy, Serbowie, Rosjanie, Tatarzy, Turcy, Bułgarzy i Polacy. Największą mozaiką narodową jest Siedmiogród i Banat. Wynika to z uwarunkowań historycznych: jest to obszar, który przez blisko 1000 lat, mimo ciągłości zasiedlenia przez ludność rumuńską (wołoską), był pod panowaniem węgierskim a także zwierzchnictwem tureckim i austriackim. Zamieszkali tu Węgrzy (blisko 2 mln) są potomkami głównie węgierskiej szlachty i mieszczaństwa osiedlanych tu i stanowiących przez wieki mniej liczną ale uprzywilejowaną warstwę społeczną, kulturotwórczą i mającą istotny wpływ na rozwój gospodarki. Ludność pochodzenia niemieckiego to głównie potomkowie osadników saskich i szwabskich sprowadzanych do Siedmiogrodu i Banatu przez królów węgierskich jeszcze w średniowieczu. Istotnym jest fakt, że główne skupiska Węgrów znajdują się nie bezpośrednio w sąsiedztwie obecnej granicy węgierskiej lecz w centralnym i wschodnim Siedmiogrodzie. Rejony o znacznym procencie, a nawet przewadze ludności węgierskiej to przez wszystkim okręg (judeţ) Mureş ze "stolicą" siedmiogrodzkich Węgrów - Târgu Mureş oraz położona u stóp Karpat Wschodnich tzw. ziemia szeklerska - judeţ Covasna i Harghita. Mieszkają tu potomkowie węgierskojęzycznych Szeklerów (ale o pochodzeniu prawdopodobnie nie węgierskim, lecz tureckim) ze "stolicą" w Miercurea-Ciuc (niem. Szeklerburg). Dość dużo Węgrów mieszka także w Klużu i okolicy oraz w rejonie Satu Mare a także w Oradei. Natomiast położony blisko granicy węgierskiej obszar Gór Zachodnich jest terenem zdecydowanie rumuńskim. Także jedno z głównych miast Siedmiogrodu jakim jest Braszów, choć położne na skraju dawnych ziem saskich i po części przez Sasów zasiedlone, a będące pod wielowiekowym panowaniem węgierskim, jest jednak obecnie przede wszystkim miastem rumuńskim. Potomkowie Sasów siedmiogrodzkich (choć znacznie już zrumunizowani i "przetrzebieni" współczesną emigracją do Niemiec) zamieszkują obszar na południu Siedmiogrodu pomiędzy Alba Iulia, Sigiszoarą, Braszowem i Sybinem (niem. Hermannstadt) - uważanym za "saską stolicę". Nieliczni zamieszkują także rejon Bystrzycy, na południe od gór Rodniańskich. Mozaiką narodową jest również Banat, gdzie na większości obszaru łącznie z jego stolicą Timiszoarą - z dominującym żywiołem rumuńskim miesza się żywioł węgierski, serbski i niemiecki (tzw. Szwabi banaccy). Ludność ukraińska występuje w przygranicznych terenach północnej Mołdawii oraz w Maramureszu, a Rosjanie w zagubionych osadach delty Dunaju oraz w kilku wioskach na wschód od Suczawy (starowiercy). Turcy i Tatarzy zamieszkują głównie w Dobrudży, gdzie w przygranicznym pasie żyją także nieliczni Bułgarzy. Polacy mieszkają w kilku wioskach na terenie Bukowiny. Praktycznie na terenie całej Rumunii (choć najmniej na obszarach górskich) spotkać można osiedlonych lub jeszcze koczujących Cyganów.
Struktura narodowościowa Rumunii pozostaje nie bez wpływu na strukturę wyznaniową ludności. 50 lat władzy komunistycznej nie poczyniło wbrew pozorom aż tak wielkich spustoszeń w świadomości religijnej obywateli - szczególnie na wsi. Tradycyjnie dominującym wyznaniem ludności rumuńskiej jest religia prawosławna (rumuński kościół autokefaliczny - metropolia w Bukareszcie). Według współczesnych statystyk utożsamia się z nią ok. 80% ludności. Na drugim miejscu jest wyznanie rzymsko-katolickie (ok. 6%, w większości Niemcy, część Węgrów - głównie Szeklerzy - i Polacy). Trzecim co do ilości wiernych jest kościół ewangelicko-reformowany (kalwiński) mocno osadzony w tradycji historycznej ludności węgierskiej. Również z przesłanek historycznych wynika, że pewna część rumuńskiej ludności Siedmiogrodu należy do odradzającego się obecnie kościoła greko-katolickiego (unickiego). Muzułmanami są mieszkający w Dobrudży Turcy i Tatarzy.

Stanisław Figiel