banner

rzeki i jeziora

Główną rzeką Rumunii, płynącą w większości wzdłuż jej południowej granicy jest Dunaj (Dunărea); z 2860 km jego całkowitej długości od źródeł do ujścia - 1075 km przepływa przez Rumunię. Poza niewielkimi rzekami w Dobrudży spływającymi bezpośrednio do Morza Czarnego, wszystkie inne rzeki Rumunii znajdują się w zlewni Dunaju. Najważniejszymi jego dopływami są Prut (953 km, z czego w Rumunii 704 km), Marusza (Mureş) - 766/718 km, Seret (Siret) - 726/592 km czy Samosz (Someş) - 418/364 km. Specyficzny przebieg ma Olt (zwany w starych polskich opracowaniach Alutą). Ma on źrodła we wschodnim Siedmiogrodzie (w rejonie przeł. Bicaz w Karpatach Wschodnich) i meandrując płynie najpierw na południe, potem na zachód, by 80-kilometrowym tzw. przełomem Czerwonej Wieży (Turnu Roşu) przeciąć łańcuch Karpat Południowych i rozdzielajac Wołoszczyznę na Oltenię i Muntenię ujść w końcu do Dunaju koło Turnu Măgurele. Z innych ważniejszych rzek spływających przez Wołoszczyznę do Dunaju, a mających swe źródła w Karpatach Południowych, należy wymienić: Jiu (źródła w Retezacie), Ardżesz (Argeş - źródła w Făgaraş), płynącą przez Bukareszt Dâmboviţę (źródła w Izer-Papuşa), Jalomniţę (źr. w górach. Bucegi) wraz z lewym dopływem Prahovą (źr. pod przeł. Predeal).
Główne rzeki Mołdawii: Seret i Prut wypływają z Karpat Ukraińskich. Na terenie Rumunii mają przebieg południkowy (równoległy do Karpat Wschodnich) i uchodzą do Dunaju po obu stronach miasta Gałacz (Galaţi). Seret przyjmuje z zachodu 5 dużych dopływów skośnie spływających z Karpat (w kierunku południowo-wschodnim). Są to od północy: Suczawa, Mołdawa (obie mają źródła w Obczynach Bukowińskich), Bystrzyca - źr. w górach Rodniańskich, uchodzi koło Bacău, Trotus (źr. w górach. Ciuc) i już na terenie Muntenii rzeka Buzău (źr. w górach Siriu). Najważniejszym wschodnim dopływem Seretu jest Bârlad płynący przez wyżynę o tej samej nazwie, a głównym dopływem Prutu po rumuńskiej stronie - rzeka Jijia.
Główne rzeki Siedmiogrodu i Banatu (oprócz wspomnianego już Oltu) choć tworzą dość skomplikowany system hydrologiczny, ostatecznie spływają na zachód, w stronę Niziny Węgierskiej i są w większości dopływami płynącej przez nią Cisy. Marusza (Mureş) ma swoje źródła w górach Harghita i płynąc ostatecznie na południowy zachód przecina środek Siedmiogrodu. Głównymi jej lewymi dopływami są przecinające Wyżynę Siedmiogrodzką i łączące się koło miasteczka Blaj Wielka i Mała Tyrnawa. Największym prawym dopływem jest przecinający góry Zachodnie Ariesz (Arieş). W dolnym biegu Marusza przepływa koło Aradu i stanowiąc północną granicę Banatu wpada do Cisy koło Szegedu już na terenie Węgier. Największą rzeką północnej części Siedmiogrodu jest Samosz (Someş). Powstaje on z połączenia Samoszu Wielkiego (Mare), który ma źródła w górach Suhard i Samoszu Małego(Mic) wypływającego ponad 200 km na zachód aż z gór Bihorskich. W dolnym biegu przepływa koło Satu Mare i już na terytorium Węgier uchodzi do Cisy. Góry Zachodnie odwadniają w kierunku Niziny Węgierskiej trzy rzeki o nazwie Krisz (Criş): najbardziej na południe - Biały (Crişu Alb), środkowy - Czarny (Crişul Negru) i na północy - Szybki (Crişul Repede), płynący przez Oradeę. Wszystkie trzy łączą się już za granicą węgierską. Główną rzeką Banatu jest Temesz (Timiş). Ma on źródła w górach Semenic. Zataczając łuk na południe od Timiszoary wpływa na teren Serbii i uchodzi bezpośrednio do Dunaju niedaleko Belgradu.

Jezior jest w Rumunii stosunkowo niewiele. Naturalne jeziora górskie, głównie o charakterze polodowcowym występują przede wszystkim w najwyższych partiach Karpat Południowych (Retezat, Făgăraş, Pâring). Po spiętrzeniu zaporami wielu górskich rzek powstały sztuczne jeziora zaporowe - m.in: Vidaru na Ardżeszu w Fogaraszach, Vidra - pomiędzy Paringiem a Lotru, Bicaz na Bystrzycy u podnóża Gór Ceahlău, Rovinari na rzece Jiu u podnóży gór Vâlcan i wiele innych. Najrozleglejsze są jeziora przybrzeżne (tzw. limany) w Dobrudży i na rozlewiskach delty Dunaju. Największe z nich to jez. Razlm (394 km kw), Zmeica, Sinoie oraz błotne jez. Techirghiol.

Stanisław Figiel