banner

transport i komunikacja


Karpaty przecinające całą Rumunię stanowią naturalną barierę komunikacyjną, determinują więc układ szlaków komunikacyjnych.

Koleje powstawały głównie w II połowie XIX w. Nieco wcześniejszy i bardziej dynamiczny był ich rozwój na terenach wchodzących w skład monarchii austro-węgierskiej (Siedmiogród, Banat, Bukowina). Cesarscy budowniczowie, zaprawieni w wytyczaniu żelaznych szlaków w warunkach górskich, stworzyli w Siedmiogrodzie dość gęstą sieć linii kolejowych, opartą o układ dolin i łączącą główne ośrodki miejskie i gospodarcze regionu. Na terenie Mołdawii i Wołoszczyzny młode państwo rumuńskie budowało sieć kolejową głównie w oparciu o fachowców francuskich. Na wyżynie Mołdawskiej przebieg głównych linii oparto o doliny dużych rzek, natomiast na nizinie Wołoskiej już ta zasada nie musiała być stosowana, co spowodowało, że układ linii jest tu mniej zdeterminowany warunkami geograficznymi. Rozlewiska na wschodnim zakolu Dunaju (tzw. balty) stanowiły problem dla połączenia kolejowego Dobrudży (a przede wszystkim portu w Konstancy) z resztą kraju. Rozwiązano go budując śmiały w konstrukcji i jeden z największych w ówczesnej Europie most kolejowy w Cernavodă. Obydwie sieci kolejowe na przełomie wieków systematycznie łączono, budując kilka linii przez przełęcze karpackie, trasami często pokrywającymi się z odwiecznymi szlakami komunikacyjnymi.
Aktualnie w Rumunii jest ponad 11 tys. km linii kolejowych. Większość z linii głównych jest obecnie zelektryfikowana, choć inwestycje te zostały dokonane dopiero w ciągu ostatnich kilkunastu lat. Jeszcze w połowie lat 70. "pod prądem" były tylko odcinki z Bukaresztu przez Ploieşti do Braszowa oraz w okolicach Timiszoary. W przewozach dominowała trakcja spalinowa w oparciu o własne zasoby ropy naftowej. Dopiero gdy w latach 80. rząd komunistyczny przeznaczył większość wydobywanej ropy na spłatę zadłużenia zagranicznego, zaczęto intensywniej elektryfikować kolej w celu zaoszczędzenia ropy.

Głównymi szlakami są linie: W Mołdawii: Vicşani (granica ukraińska) - Suceava - Paşcani - Roman - Bacău - Adjud - Mărăşeşti - Focşani (dolina Seretu) i dalej do Muntenii, Jassy - Văslui - Bârlad - Tecuci i dalej do Muntenii i Dobrudży - z odgałęzieniem Tecuci - Galaţi, Dorohoi - Iaşi oraz łączące je odcinki poprzeczne Paşcani - Iaşi - granica Rep. Mołdawii.
Na Wołoszczyźnie: Bukareszt - Craiova - Turnu Severin i w stronę Timiszoary w Banacie, Craiova - Piteşti, Bukareszt - Piteşti, Bukareszt - Ploieşti i w stronę Braszowa w Siedmiogrodzie, Ploieşti - Buzău i dalej do Focşani już w Mołdawii z odgałęzieniem Buzău - Brăila - Galaţi, Bukareszt - Giurgiu (granica bułgarska), Bukareszt - Cernavodă - Konstanca. W Siedmiogrodzie i Banacie: Braşov - Sigişoara - Mediaş - Teius - Cluj Napoca - Oradea - Episcopia Bihor (granica węgierska), Braşov - Miercurea Ciuc - Toplita - Dej, Baia Mare - Dej - Apahida - Alba Iulia - Simeria - Deva - Arad (dolina Maruszy), Timişoara - Arad - Oradea - Satu Mare - Baia Mare, oraz łączące główne linie ważne odcinki Braşov - Făgăraş - Sibiu - Vântu de Jos, Ocna Mureş - Târgu Mureş - Deda i Dej - Salva - Sighetu Marmaţiei.

Linie przecinające Karpaty:
Suceava - Vatra Dornei - Dej, przez przeł. Mestecăniş (1099m-tunel) i przeł.
Ilva(893m) w grzbiecie głównym Karpat
Adjud - Miercurea Ciuc (przez przeł.Ghimeş (1006m))
Ploieşti - Braşov (przez przeł. Predeal (1033m))
(Craiova) - Râmnicu Vâlcea - Sibiu (przez przełom Oltu - Czerwonej Wieży)
Târgu Jiu - Petroşani - Simeria (przez przeł. Baniţa(756m))
Turnu Severin - Caransebeş - Timişoara (przez tunel pod przeł. Poarta
Orientală (515m)

Drogi w Rumunii nie należą do najlepszych nawet w skali krajów Europy środkowo-wschodniej. Obecnie sieć dróg wynosi ok. 153 tys. km, z czego część odcinków o charakterze lokalnym to nieasfaltowane drogi bite i szutrowe. Aktualnie jest w Rumunii tylko jeden 114-kilometrowy odcinek autostrady z Bukaresztu do Piteşti (A1). W budowie jest odcinek z Bukaresztu do Konstancy, z czego ukończone są niewielkie fragmenty w pobliżu stolicy i w Dobrudży. Jest także kilka niedużych odcinków dwupasmowych dróg szybkiego ruchu (np. z Bukaresztu do Ploieşti oraz fragment szosy w strone Giurgiu, dojazdowe odcinki do Cluj, Sibiu i Braşov). Drogi w Rumunii dzielą się na cztery kategorie: międzynarodowe - E, krajowe - DN (Drum Naţional), wojewódzkie - DJ (Drum Judeţean) i gminne - DC (Drum Comunal). Szosy międzynarodowe to:
E60 - Borş (granica węgierska) - Oradea - Cluj - Târgu Mureş - Braşov
- Ploieşti - Bukareszt - Hârsova - Constanţa
E81 - Petea(granica węgierska) - Satu Mare - Zalău - Cluj - Alba Iulia -
Sibiu - Râmnicu Vâlcea - Piteşti - Bukareszt
E79 - Borş - Oradea - Deva - Pertoşani - Târgu Jiu - Craiova - Calafat (prom
przez Dunaj do Bułgarii)
E68 - Nădlac (gr. węgierska) - Arad - Deva - Sebeş - Sibiu - Braşov
E70 - Moraviţa (gr. jugosłowiańska) - Timişoara - Caransebeş - Turnu
Severin - Craiova - Piteşti - Bukareszt - Giurgiu (gr. bułgarska)
E85 - Siret (gr. ukraińska) - Suceava - Roman - Bacău - Focşani - Buzău -
Bukareszt - Giurgiu (gr. bułgarska) oraz odgałęzienie od niej -
E581 Mărăşeşti - Bârlad - Albâta (granica z Rep. Mołdawii) - Kiszyniów

Transport wodny śródlądowy Rumunii to przede wszystkim żeglowny na całym odcinku w granicach państwa Dunaj (inne rzeki choć duże - jednak bystre i kamieniste, nadają się praktycznie tylko do spławu drewna). Najważniejszymi portami naddunajskimi są Turnu Severin, Giurgiu oraz Brăila i Galaţi, które chociaż położone ponad 100 km od ujścia, są jednocześnie obok leżącej na wybrzeżu Konstancy, głównymi portami morskimi.

Transport lotniczy nie jest w Rumunii zbyt dobrze rozwinięty. Choć jak na tej wielkości kraj jest tu stosunkowo dużo lotnisk, ale w większości o niskim poziomie technicznym, a znaczna część cywilnej floty powietrznej jest przestarzała. Lotniska mogące obsługiwać ruch międzynarodowy znajduja się w: Bukareszcie (Otopeni), Konstancy, Suczawie, Aradzie i Timiszoarze. Natomiast tylko do ruchu krajowego: Bacău, Baia Mare, Caransebeş, Cluj Napoca, Craiova, Deva, Jassy, Oradea, Satu Mare, Sibiu, Târgu Mureş i Tulcea (istotna dla komunikacji z trudno dostępnym rejonem delty Dunaju). Praktycznie monopolistą w krajowej komunikacji lotniczej są państwowe linie TAROM.

Stanisław Figiel