Ewa Kocój – „Monaster w Căpriana (Republika Mołdawii)”
Monastyr w Căpriana uznawany jest za jeden z najstarszych zabytków sztuki post-bizantyjskiej znajdujących się na terenie dzisiejszej Besarabii. [1] Usytuowany jest w samym środku Mołdawii, 40 km od Kiszyniowa, w lasach zwanych Codrii Lăpusnei.
Legenda głosi, iż świątynię tę ufundował mołdawski hospodar Stefan Wielki (1457-1504). Przemierzając tereny naddniestrzańskie, w pogoni za hordami Tatarów, grabiącymi i palącymi mołdawskie ziemie, zabłądził w okolicznych lasach. Odpoczywając na leśnej polanie, żołnierze Stefana ujrzeli nagle sarnę. Ruszyli za nią w pogoń, ale okrążone zwierzę niespodziewanie upadło na kolana i ze łzami w oczach patrzyło na hospodarskie wojsko. Stefan Wielki odczytał to niezwykłe wydarzenie jako znak z niebios i postanowił darować sarnie życie. Ufundował w tym miejscu świątynię, która otrzymała nazwę od schwytanego zwierzęcia (sarna – rum. căpriana).
Wersja legendarna po raz pierwszy została opublikowana w początkach XX w. przez ówczesnego biskupa Chocimia – Visariona Puiu. W tym czasie zaczęto ją rozpowszechniać w tradycji ludowej na terenie Mołdawii,[2] gdzie znana jest także współcześnie.[3] Legenda ta opiera się na znanym z biblijnej tradycji motywie świątyń acheiropoitos – ,,nie ręką ludzką uczynionych”, których pierwowzorem była starotestamentowa opowieść o świątyni jerozolimskiej, zbudowanej według wskazówek Jahwe.[4] Współcześni historycy mołdawscy starają się zrekonstruować historię świątyni z fragmentów zachowanych źródeł historycznych i archeologicznych. Na obecnym etapie badań uznają, iż monastyr może posiadać starszą historię niż przypisuje mu legenda i tradycja historiograficzna. Pierwsze ślady istnienia monastyru pojawiają się w aktach kancelarii mołdawskiej z czasów hospodara Aleksandra Dobrego (1400-1432). Najprawdopodobniej wraz z rozprzestrzenianiem się chrześcijaństwa, na początku XV w. w dolinie rzeki Işnovăţ (Vişnevăţ), powstał prawosławny drewniany monastyr, który pełnił rolę głównego miejsca modlitewnego na wschód od Prutu. W 1420 r. dwornik Oană z Tulova otrzymał z rąk Aleksandra Dobrego nadania ziemi. W dokumencie z 25 kwietnia 1420 wspomina się, iż ziemia ta graniczy z monastyrem Vărzara (rum. lui Vărzar).[5] W 1429 roku władca potwierdził istnienie tu monastyru; w tym samym roku przeszedł on na własność jego żony – Mariny. Najprawdopodobniej nosił wezwanie Zaśnięcia Matki Bożej.[6] Większość badaczy uważa, iż wzmiankowanemu w dokumentach z czasów Aleksandra Dobrego monastyrowi w Vişnevăţ (lui Vărzar), zmieniono w późniejszych dokumentach nazwę na Căpriana, od zarządzającego nim ,,igumena Căpriana”.[7]
Monastyr otaczał opieką kolejny władca Mołdawii – Stefan Wielki. Z jego czasów pochodzą dwa dokumenty hospodarskie, wzmiankujące o świątyni.[8] W czasach jego panowania cerkiew Zaśnięcia Matki Bożej została także znacząco rozbudowana. Na miejscu starej drewnianej cerkwi, Stefan wzniósł pierwszą kamienną świątynię w stylu mołdawskim.[9] W 1470 roku Stefan Wielki przekazał także dobra monastyru Căpriana monastyrowi Neamţ, jednemu z największych wówczas centrów religijnych i kulturalnych Mołdawii.[10] Nie wiemy jednak, jaki wpływ miało owo wydarzenie na rozwój monastyru.
Badacze są jednak zgodni, iż po śmierci hospodara Stefana nie interesowano się monastyrem. Tereny te zostały zniszczone i wyludnione z powodu najazdów Tatarów i Turków osmańskich. Nie sprzyjało to rozwojowi monastyru. Dopiero czasy panowania syna Stefana Wielkiego – Piotra Raresza (1527-1538, 1541-1546) stały się okresem rozkwitu świątyni. Monastyr został odbudowany i na tym terenie pełnił rolę wielkiego centrum kultury religijnej.[11] Ów znaczący rozkwit duchowości miał najprawdopodobniej związek z mnichami przybywającymi do Căpriana z Neamţ. Przy okazji odbudowy monastyr został ponownie poświęcony, zachowując dotychczasowe wezwanie Zaśnięcia Matki Bożej. Hospodar wraz z żoną Eleną podarowali mu także Ewangeliarz – jeden z najbardziej cennych dla Mołdawii zabytków kultury.[12]
Po śmierci Piotra Raresza monastyr był otoczony opieką przez kolejnych hospodarów mołdawskich. Szczególne zasługi w jego rozwoju miał Aleksander Lăpuşneanu (1552-1561; 1564-1568) wraz z żoną Ruxandrą. Za czasów jego panowania bardzo silnie oddziaływał także na życie religijne mieszkańców tych ziem. W tym czasie otrzymał także cenny księgozbiór.[13] Kolejno wspomagali go także inni władcy: Jan Srogi (1572-1574), Jeremi Mohyła (1600-1606), Ştefan Răzvan (1597), Radu Mihnea (1616-1619)[14], Miron Barnovschi (1628)[15], Vasile Lupu (1634-1653), Ilie Alexandru (1666-1668).
W połowie XVII w. nadszedł czas wielkiego kryzysu dla monastyru. Na skutek wojen i zamieszek, a także słabej ochrony, był on grabiony i palony przez Kozaków, Polaków i Turków. W dokumencie władcy Alexandru Coconula z 5 grudnia 1630 r. pojawia się informacja, że monastyr został spustoszony.[16] Dominacja ottomańska zmuszała także mołdawskiego hospodara do płacenia trybutu sułtanowi. Na rzecz tej daniny obciążano wszystkich, także mnichów. Wyludnienie terenów z powodu najazdów Tatarów i trudna sytuacja monastyru powodowały, iż trudno go było odnawiać. Mimo drobnych napraw, nie odzyskał dawnej świetności. Z tego powodu, w 1698 roku wojewoda Antioh Constantin Cantemir (1695-1700) wraz z metropolitami i arcybiskupami Suczawy, Roman, Rădăuţi i Huşi oraz mołdawskimi bojarami zdecydowali o przekazaniu monastyru wraz ze wszystkimi dobrami i całym dobytkiem, monastyrowi Zografu ze Świętej Góry Athos w Grecji.[17] Wybór tego athoskiego monastyru nie był przypadkowy – wynikał z jego historii, która od XV w. była bardzo silnie związana z Mołdawią.[18]
Zmieniło to całkowicie dotychczasową sytuację świątyni. Monastyr był odtąd zarządzany i administrowany przez mnichów przybyłych z Athosu. Władza świecka nie mogła interweniować w jego sprawy wewnętrzne. Mnisi athoscy, w większości Bułgarzy, bardzo dbali o rozwój religijny, kulturalny i ekonomiczny tego miejsca. Wśród starców przybyłych z Athosu wymieniani są w tym czasie m.in. Nikifor, Cyryl, Dionizy, Ignacy, Eftimiusz, Konstanty, Serafim, Antim.[19] Na wzór form i praktyk monastycznych z Athosu, w II połowie XVII w. w skałach znajdujących się nieopodal monastyru założono skit. W 1777 r. wybudowano w nich także monastyr św. Trójcy. Stosunki między mnichami a wojewodami i bojarami mołdawskimi układały się dobrze, a monastyr otrzymywał kolejne donacje, m.in. od Mikołaja Mavrocordata (1709-1710)[20], Michała Racoviţă (1703-1705; 1707-1709; 1715-1726)[21] i kolejnych władców z rodu Ghica[22].
W XVIII w. rozgorzały wojny turecko-rosyjskie. 17 stycznia 1771 r. monastyr otrzymał immunitet gwarantujący mu majątek, a także ochronę rosyjskiej administracji od generała-gubernatora P.A. Rumiancewa.[23] Dobra Căpriana były w tym czasie ogromne.[24] Większość z tego, co monastyr wypracował, wysyłana była na Athos. Jego sytuacja zaczęła ulegać stopniowemu pogorszeniu. Carowie Rosji dążyli nie tylko do podporządkowania sobie terenów mołdawskich, lecz także całkowitego przejęcia kontroli nad ich życiem religijnym. W latach 1787-1792, z polecenia carycy Katarzyny II, cerkiew prawosławna z terenów mołdawskich została podporządkowana Rosji. Mimo protestów ekumenicznego Patriarchatu w Konstantynopolu, wyznaczono na egzarchę Moldo-Vlahiei biskupa Ekaterinosławia – Ambrożego Serebrenikova. W 1791 Rosja utworzyła biskupstwo w Tighinie (Bender) i Cetatea Alba (Akerman), na czele którego stanął uległy wobec cara Gavriil Bănulescu-Badoni, Rumun pochodzący z Bistiriţa-Năsăud w Transylwanii. Politykę tę kontynuował kolejny władca Rosji – Aleksander I, który w 1808 r. wydał dekret o pozbawieniu autonomii cerkwi mołdawskich i wołoskich. Zostały one wyjęte spod jurysdykcji patriarchatu w Konstantynopolu i podporządkowane św. Synodowi w Sankt-Petersburgu. Car uczynił także biskupem i metropolitą Moldo-Vlahiei G. Bănulescu-Badoniego, który podlegał odtąd metropolicie Kijowa i członkom Synodu rosyjskiego. Działania takie doprowadziły do konfliktów z athoskimi mnichami, którzy stanowczo przeciwstawiali się mieszaniu w wewnętrzne sprawy monastyru.[25]
28 maja 1812 r. nastąpiła aneksja przez Rosję terenów Mołdawii, nazywanej od tego czasu oficjalnie Besarabią. 21 sierpnia 1813 r. postanowieniem Synodu Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej utworzono Arcybiskupstwo Kiszyniowa i Chocimia, podlegające Synodowi Rosyjskiej Cerkwi i obejmujące tereny między Prutem a Dniestrem. Monastyr w Căpriana został oddzielony od Athosu i przekazany wraz ze wszystkimi posiadłościami biskupstwu w Kiszyniowie. Przekształcono go w autonomiczną osadę mnichów, podlegającą metropolicie Kiszyniowa i Chocimia. W 1813 r. ówczesny metropolita G. Bănulescu-Badoni rozpoczął prace restauracyjne w monastyrze. Cerkiew p.w. Zaśnięcia Matki Bożej, uszkodzona na skutek trzęsienia ziemi, została wówczas gruntownie odnowiona. Zachowała dawne wezwanie, ale zmieniła styl architektoniczny. W tym czasie zniszczono zabytkowe ściany cerkwi z czasów Piotra Raresza i wzniesiono nową fasadę. Zmodyfikowano kształt cerkwi, która uzyskała typowe cechy architektury rosyjskiej. W 1820 r. na ścianach cerkwi wykonano także nowe pisania, już w języku rosyjskim. W 1821 r., po śmierci metropolity Badulescu-Badoniego, wykonano także marmurowy grobowiec i pochowano go w części zwanej gropniţa (obok południowej ściany), z inskrypcją w języku rosyjskim.
W latach 30-tych XIX w., po śmierci metropolity Badoniego, mnisi z Góry Athos rozpoczęli starania o odzyskanie monastyru. Wysyłali pisma urzędowe do cara, domagając się przestrzegania prawa, zwrotu świątyni i ponownego poddania pod zwierzchnictwo Athosu. Działania te zakończyły się sukcesem – w 1837 r. monastyr wrócił do Zografu, a na jego czele stanął starzec Iłarion,[26] który zajął się uporządkowaniem spraw świątyni. W 1840 r. wybudował także na terenie monastyru nową cerkiew (tzw. letnią), która otrzymała wezwanie św. Jerzego. Kolejno administrowali Căprianą starcy Metody i Kosma, którzy prowadzili dalsze prace restauracyjne. Odnowiono wówczas ikonostas oraz wykonano nowy dach. Zwierzchnictwo Athosu trwało do 1873 r., kiedy to ukazem cara wszystkie posiadłości monastyrów z Besarabii, przeszły pod zarząd Ministerstwa Własności Państwowej i Ministerstwa Polityki Zewnętrznej Rosji. Odtąd przychody były dzielone między Athos, monastyr i rosyjski rząd. Każdy wydatek musiał być zatwierdzony przez autorytet Rosji. Mimo tego, monastyr dalej się rozwijał – w 1903 r. wybudowano na jego terenie nową cerkiew zimową, która otrzymała wezwanie św. Mikołaja.[27]
W czasie I wojny św. decyzją cara monastyr przeszedł całkowicie pod zarząd Świętego Synodu z Sankt Peteresburga. W 1915 Rosja skonfiskowała całe mienie monastyru, pozbawiając Górę Athos jakiegokolwiek prawa do obiektu. Nowym starcem został wybrany mnich Jakub, z pochodzenia Rosjanin, który zarządzał nim do 1918 r. W tym czasie wywieziono do Rosji liczne obiekty kultu, włącznie z ewangeliarzem z czasów Piotra Raresza.
Po zjednoczeniu Besarabii z Rumunią w 1918 r. wszystkie obiekty religijne powróciły pod zarząd Cerkwi Rumuńskiej. Monastyr przeszedł gruntowny remont. Od 1919 r. kierował nim starzec Gherontie, który zlikwidował szkody z czasów I wojny i podniósł monastyr do rangi symbolu narodowego. Sprowadził nowych mnichów i podniósł reputację miejsca. W 1924 r. odbył się tu wielki kongres starców, który odbił się echem w wielu krajach prawosławnych. Mnisi monastyru znani byli także z prowadzenia wielkiej aktywności religijnej i kulturowej w społeczeństwie mołdawskim. Wówczas została także znacząco odnowiona i wzbogacona biblioteka monastyczna.
Najtrudniejsze lata dla życia religijnego Mołdawii nastąpiły wraz z nadejściem reżimu komunistycznego. W 1940 r. dobra monastyrów mołdawskich zostały skonfiskowane i przeszły na własność komunistów. Po wojnie środowisko mnichów było infiltrowane, manipulowane, miały miejsce także procesy mnichów, zamykanie ich w więzieniach, wywożenie i egzekucje.
W 1943 r. monastyr w Căpriana posiadał jeszcze 300 ha ziemi. Mieszkało w nim wówczas 42 mnichów i 10 braci, którzy zmuszeni byli płacić daniny państwu.[28] W 1945 r. nastąpiła parcelacja majątku monastyru. W 1947 r. została skonfiskowana biblioteka i archiwa, które zaginęły bez śladu. Mnisi zostali wygnani. Całkowite zamknięcie Căpriana miało miejsce w 1962 r.[29] Od tego momentu monastyr został przekształcony w sanatorium dla dzieci chorych na gruźlicę, a następnie wiejski klub, w którym organizowano zabawy, wesela i imprezy kulturalne. Skarby monastyru, w tym drogocenne ikony, zostały rozkradzione.
W 1989 roku, po przeszło pół wieku niszczenia go przez komunistów, monaster Căpriana został ponownie zasiedlony przez prawosławnych mnichów, którzy sukcesywnie odbudowują wszystkie budynki sakralne i gospodarcze znajdujące się na jego terenie. W tym samym roku monastyr został także ponownie otwarty dla wiernych. Rozpoczęły się prace restauratorskie, w których wzięli udział nie tylko mnisi, lecz także wierni. Życie monastyczne i religijne zaczęło się tu powoli odnawiać. Obecnie w monastyrze znajduje się około 40 mnichów, którzy pełnią w nim rozmaite posłuszanie i zajmują się rozwojem życia religijnego.
Od początku lat 90. XX wieku monastyr ten kreowany jest także pod wpływem mitologii politycznej na najważniejszy symbol odnowy narodowej i duchowej Mołdawian mieszkających na wschód od Prutu, a także symbol jedności narodu rumuńskiego. Wyrazem takiej mitologii stał się m.in. zorganizowany w 1990 r. pierwszy żywy łańcuch rumuński, który rozciągał się od starej fundacji Stefana Wielkiego – monastyru Vişnevăţ w Republice Mołdawii do monastyru w Putna w Rumunii, ufundowanego przez tego samego hospodara w 1476 r. W łańcuchu – trzymając się za ręce – wzięły udział tysiące Rumunów mieszkających na obu brzegach Prutu. W ostatnich latach ma miejsce także restauracja starej cerkwi p.w. Zaśnięcia Matki Bożej. W jej wyniku wnętrze cerkwi z XIX wieku – także przecież zabytkowe – jest stopniowo usuwane i wyrzucane… Zastępowane jest nowym, nawiązującym do typowych cech sztuki mołdawskiej z czasów Stefana Wielkiego i Piotra Raresza. Historia tego miejsca jakby wciąż zataczała kręgi…
Tekst ukazal sie drukiem w tomie „Blizej siebie.Polacy i Rumuni a historyczne i kulturowe dziedzictwo Europy. Materiały z sympozjum”, wydanym w Suczawie w 2007 r.
[1] W literaturze przedmiotu przyjęło się używać dla określenia tego regionu terminu Besarabia, jednak wyraźnie trzeba zaznaczyć, iż nazwa ta jest tylko częściowo poprawna. W XIV i XV wieku Besarabią określano historyczną ziemię założyciela Wołoszczyzny – Besaraba I (1310-1352). Już w XVI wieku w odniesieniu do państwa wołoskiego całkowicie zaprzestano używać tej nazwy, natomiast nieznający dobrze realiów zachodnioeuropejscy geografowie zastosowali ją do opanowanych przez Turków w latach 1484-1538 nadmorskich terytoriów Mołdawii. Nazwa ta nie funkcjonowała jednak w praktyce; powszechnie bowiem nazywano ten teren Budziakiem. Termin Besarabia zaczął upowszechniać się od 1812 r., kiedy to Rosja zajęła tereny mołdawskie i uczyniła je swoją prowincją, nazywając je Besarabią.
[2] V. Puiu, Mănăstirile din Besarabia, Chişinău 1918, s. 19.
[3] D. Rus, Locuri şi legende geografice româneşti, Ed. Emia, Deva, s. 166.
[4] Biblijna opowieść stała się wzorcem dla budowy kolejnych chrześcijańskich acheiropoietycznych świątyń, które spotykamy prawie w każdym regionie Europy, niezależnie od wyznania. W ludowych wyobrażeniach wiele cerkwi i monastyrów w Republice Mołdawii posiada taki właśnie, ,,nie ręką ludzką” uczyniony początek (tajemniczy głos rozlegający się z drzewa, pojawienie się cudownej ikony, dziwne zachowanie zwierząt i.t.p.)
[5] 1420 (6928), aprilie 25. Suceava, [w:] Documenta Romaniae Historica. A. Moldova (dalej w tekście: D.R.H.A.), vol. I, Bucureşti, 1975, doc. 47, s. 67-68; Ilviţchi L., Mănăstirile şi schiturile din Basarabia, Chişinău 1999.
[6] 1429 (6937), februarie 10. Suceava, [w:] D.R.H.A.., vol. I, doc. 84, s. 124-127.
[7] A. Eşanu, Cultura şi civilizaţie medievală românească, Chişinău, 1996, s. 186-192; V. Ghimpu, Biserici şi mănăstiri medievale în Basarabia. Monografie, Ed. Tyragetia, Chişinău 2000, s. 109-114.
[8] 1470 (6978), aprilie 1., Suceava, [w:] D.R.H.A.., vol. II, Bucureşti, 1976, doc. 163, s. 241-243 oraz 1470 (6978), mai 7., Suceava, [w:] D.R.H.A.., vol. II, doc. 165, s. 245-247.
[9] A. Eşanu, V. Eşanu, Mănăstirea Căpriana. Privire istorică, [w:], A. Eşanu, V. Eşanu, N. Fuştei, V. Pelin, I. Negrei, Mănăstirea Căpriana (secolele XV-XX). Studiu istoric, documente, cărţi, inscripţi şi alte materiale, Chişinău 2003, s. 14.
[10] 1470 (6978), aprilie 1. Suceava, [w:] D.R.H.A.., vol. I, doc. 163, s. 241-243.
[11] Współczesne wykopaliska archeologiczne odkryły ślady drewnianego monasteru ze średniowiecza, na miejscu którego Piotr Raresz ufundował w 1542 r. murowaną, letnią cerkiew p.w. Zaśnięcia Matki Bożej.
[12] Ewangeliarz ten znajdował się w monastyrze do czasów I wojny światowej, kiedy to wraz z innymi skarbami został zabrany do archiwów Rosji, gdzie pozostaje do dziś.
[13] V. Ghimpu, op.cit., s. 115-116.
[14] 1617 (7125), ianuarie 12. Iaşi, [w:] A. Eşanu, V. Eşanu, N. Fuştei, V. Pelin, I. Negrei, op. cit., s. 157-158.
[15] 1626/1627 (7135), [w:] A. Eşanu, V. Eşanu, N. Fuştei, V. Pelin, I. Negrei, op.cit., s. 158.
[16] 1629 (7138), decembrie 5. Iaşi – Carte domnească de danie de la Alexandru Coconul voievod mănăstirii Căpriana pentru satul Păpăuţi în ţinutul Orhei, [w:] A. Eşanu, V. Eşanu, N. Fuştei, V. Pelin, I. Negrei, op.cit., s. 159.
[17] Hospodar przekazał monastyr wraz ze wszystkimi dobrami, które zostały mu do tego czasu nadane (wsiami, ziemią, domami, niewolnikami cygańskimi, wyposażeniem cerkiewnym, młynami, stawami rybnymi, ogrodami, a także żywym inwentarzem), zob. 1698 (7206), ianuarie 30. Iaşi – Carte domnească de la Antioh Constantin voievod despre închinarea mănăstirii Zograf de la Muntele Athos, [w:] A. Eşanu, V. Eşanu, N. Fuştei, V. Pelin, I. Negrei, op.cit., s. 162-164.
[18] Szerzej na temat tych kontaktów, a także fundacji mołdawskich na Athosie piszą m.in.: T. Bodogae, Ajutoarele româneşti la mănăstirile din Sfântul Munte Athos, Sibiu 1941; Românii şi Muntele Athos, red. Ignatie Monahul, G. Vasilescu, Ed. Paralela 45, Bucureşti.
[19] A. Eşanu, V. Eşanu, Stareţii Mănăstirii Căpriana, [w:] A. Eşanu, V. Eşanu, N. Fuştei, V. Pelin, I. Negrei, op.cit., s. 26-47 (tam także wykaz dokumentów na ten temat).
[20] 1711 (7220), decembrie 4. Iaşi, [w:] A. Eşanu, V. Eşanu, N. Fuştei, V. Pelin, I. Negrei, op.cit., f. 417-418.
[21] 1724 (7232), iulie 1 oraz 1725 (7233), mai 9, [w:] A. Eşanu, V. Eşanu, N. Fuştei, V. Pelin, I. Negrei, op.cit., s. 166 i 167.
[22] 1730 (7238), mai 15. Iaşi; 1753, spetembrie 28[w:] A. Eşanu, V. Eşanu, N. Fuştei, V. Pelin, I. Negrei, op.cit., s. 167-168.
[23] 1771, ianuarie 17, Iaşi, [w:] A. Eşanu, V. Eşanu, N. Fuştei, V. Pelin, I. Negrei, op.cit., s. 173; G. Postică, Mănăstirea Căpriana (de la întemeiere până în zilele noastre), Ed. Pontos, Chişinău.
[24] 1772-1773. Informaţii referitor la mănăstirea Căpriana şi moşiile ei conform recensământului din anii 1772-1773. Extras, [w:] A. Eşanu, V. Eşanu, N. Fuştei, V. Pelin, I. Negrei, op.cit., s. 174-175.
[25] V. Ghimpu, op. cit., s. 119.
[26] A. Eşanu, V. Eşanu, Stareţii Mănăstirii Căpriana, [w:] A. Eşanu, V. Eşanu, N. Fuştei, V. Pelin, I. Negrei, op.cit., s. 39.
[27] Zwana jest także cerkwią Wniebowstąpienia Pańskiego.
[28] 1943, decembrie 8, [w:] A.N.R.M., f. 1135, r.2, d.3034, f.3.
[29] Był ostatnim zamkniętym monastyrem w Mołdawii. Przez cały okres komunizmu na terenie Mołdawii działał jedynie monastyr o silnych wpływach rosyjskich w miejscowości Japca.
Monastyr w Căpriana uznawany jest za jeden z najstarszych zabytków sztuki post-bizantyjskiej znajdujących się na terenie dzisiejszej Besarabii. [1] Usytuowany jest w samym środku Mołdawii, 40 km od Kiszyniowa, w lasach zwanych Codrii Lăpusnei.
Legenda głosi, iż świątynię tę ufundował mołdawski hospodar Stefan Wielki (1457-1504). Przemierzając tereny naddniestrzańskie, w pogoni za hordami Tatarów, grabiącymi i palącymi mołdawskie ziemie, zabłądził w okolicznych lasach. Odpoczywając na leśnej polanie, żołnierze Stefana ujrzeli nagle sarnę. Ruszyli za nią w pogoń, ale okrążone zwierzę niespodziewanie upadło na kolana i ze łzami w oczach patrzyło na hospodarskie wojsko. Stefan Wielki odczytał to niezwykłe wydarzenie jako znak z niebios i postanowił darować sarnie życie. Ufundował w tym miejscu świątynię, która otrzymała nazwę od schwytanego zwierzęcia (sarna – rum. căpriana).
Opublikowano w Mołdawia. Link.